پاسخ کوتاه: ابتلا به مشکلات پروستات معمولاً ترکیبی از چند عامل است: افزایش سن (بهخصوص بعد از ۴۰ سالگی)، تغییرات هورمونی، سابقه خانوادگی و ژنتیک، و عوامل سبک زندگی مثل رژیم غذایی پرچرب، کمتحرکی، چاقی و سیگار. در ادامه هرکدام از این علل و همچنین علائم هشداردهنده را با جزئیات کامل توضیح دادهایم.
پروستات چیست؟
پروستات غدهای است که در زیر مثانه و جلوی راستروده در مردان و افرادی که هنگام تولد به عنوان مرد تعیین جنسیت شدهاند قرار دارد. این غده از بافتهای همبند و غددی تشکیل شده است. پروستات مایعی به مایع منی اضافه میکند و عضلات آن به فشار دادن مایع منی از طریق مجرای ادرار کمک میکنند. شرایطی که بر پروستات تأثیر میگذارند شامل سرطان پروستات، پروستاتیت و بزرگ شدن خوشخیم پروستات هستند.
دلیل مبتلا شدن به پروستات و عوامل خطر آن
مشکلات پروستات (از بزرگی خوشخیم گرفته تا التهاب و سرطان) بهندرت یک علت واحد دارند و معمولاً نتیجه ترکیب چند عامل زیر هستند:
- سن: با افزایش سن، احتمال ابتلا به مشکلات پروستاتی، به ویژه بزرگ شدن خوشخیم پروستات، افزایش مییابد.
- ژنتیک و سابقه خانوادگی: داشتن سابقه خانوادگی سرطان پروستات یا بزرگ شدن خوشخیم پروستات، خطر ابتلا به این بیماریها را افزایش میدهد.
- نژاد و قومیت: برخی گروههای نژادی و قومی بیشتر در معرض خطر ابتلا به سرطان پروستات قرار دارند.
- هورمونها: تغییرات هورمونی، به ویژه کاهش سطح تستوسترون در سنین بالاتر، میتواند بر رشد پروستات تأثیر بگذارد.
- سبک زندگی
- رژیم غذایی: مصرف زیاد چربیهای اشباع شده و گوشت قرمز ممکن است خطر ابتلا به سرطان پروستات را افزایش دهد.
- چاقی: اضافه وزن و چاقی با افزایش خطر ابتلا به برخی از مشکلات پروستاتی مرتبط است.
- کم تحرکی: نداشتن فعالیت بدنی کافی میتواند خطر ابتلا به برخی بیماریها از جمله مشکلات پروستاتی را افزایش دهد.
- سیگار کشیدن: سیگار کشیدن خطر ابتلا به سرطان پروستات را افزایش میدهد.
پروستات چه کاری انجام میدهد؟
پروستات غدهای کوچک است که بخشی از سیستم تولید مثل مردان است.
تولید مایع برای منی: پروستات مایعی تولید میکند که همراه با اسپرم از بیضهها و مایعات سایر غدد، منی را تشکیل میدهد. منی مایعی سفید- خاکستری است که هنگام انزال از آلت تناسلی مرد خارج میشود. این مایع حاوی آنزیمها، روی و اسید سیتریک است که به تغذیه اسپرم و روانسازی مجرای ادرار کمک میکند. مجرای ادرار لوله ایست که منی و ادرار از طریق آن از بدن خارج میشود.
کمک به انزال: عضلات پروستات همچنین به فشار دادن منی به داخل و از طریق مجرای ادرار هنگام انزال کمک میکنند.
دکتر احسان کرباسی، متخصص درمان سرطان.
برای مشاوره و رزرو نوبت همین حالا با شماره 02188627420تماس بگیرید.
آیا زنان پروستات دارند؟
خیر، زنان پروستات ندارند. زنان و افرادی که هنگام تولد به عنوان زن تعیین جنسیت شدهاند غدد اسکین را دارند. با این حال، برخی از افراد به غدد اسکین، غده پروستات زنانه میگویند.
غدد اسکین در دو طرف مجرای ادرار قرار دارند. محققان پزشکی معتقدند این غدد ممکن است مایعی ترشح کنند که به ادرار کردن و پاکیزگی کمک میکند. همچنین ممکن است عملکردی برای مقاربت جنسی داشته باشد و احتمالاً مایع برای انزال زنان فراهم کند.
پروستات کجا قرار دارد؟
پروستات در زیر مثانه و جلوی راستروده قرار دارد. مجرای ادرار از وسط پروستات عبور میکند.
پروستات چه شکلی است؟
پروستات شما دارای پنج لوب است:
لوبهای قدامی (در جلو) و خلفی (در پشت)، دو لوب جانبی (در طرفین) و یک لوب میانی (در وسط). بافتهای همبند و غددی ساختار آن را تشکیل میدهند. فاشیای پروستاتیک پروستات شما را میپوشاند. فاشیای پروستاتیک صفحهای از بافت همبند کشسان است.
پروستات چقدر بزرگ است؟
پروستات شما تقریباً به اندازه یک گردو است.
پروستات معمولاً بعد از 40 سالگی بزرگتر میشود (هیپرپلازی خوشخیم پروستات). میتواند از اندازه یک گردو به اندازه یک لیمو رشد کند. هیپرپلازی خوشخیم پروستات (BPH) سرطانی نیست و خطر ابتلا به سرطان پروستات را افزایش نمیدهد. پروستات شما حدود 30 گرم وزن دارد. برای بهترین مرکز پرتودرمانی کلیک کنید.
علت بزرگ شدن پروستات
بزرگ شدن پروستات، یا به عبارت دقیقتر، هیپرپلازی خوشخیم پروستات (BPH)، یک مشکل شایع در مردان به خصوص با افزایش سن است. این عارضه به دلایل مختلفی رخ میدهد که در ادامه به برخی از مهمترین آنها اشاره میکنیم:
تغییرات هورمونی: با افزایش سن، تعادل هورمونهای جنسی مردانه (تستوسترون) و زنانه (استروژن) تغییر میکند. این تغییر تعادل هورمونی میتواند باعث رشد بیش از حد سلولهای پروستات شود.
ژنتیک: سابقه خانوادگی بزرگی پروستات میتواند خطر ابتلا به این بیماری را افزایش دهد.
سن: احتمال ابتلا به بزرگی پروستات با افزایش سن به خصوص بعد از 40 سالگی به طور قابل توجهی افزایش مییابد.
درد پروستات کجاست؟
درد پروستات میتواند در مناطق مختلفی احساس شود و بسته به علت آن، شدت و نوع درد نیز متفاوت است. اما به طور کلی، درد پروستات اغلب در نواحی زیر احساس میشود:
- ناحیه لگن: این ناحیه شامل قسمت پایین شکم، بالای استخوانهای نشیمنگاه و اطراف مقعد است.
- کمر: درد ممکن است در قسمت پایین کمر احساس شود.
- آلت تناسلی: درد ممکن است در آلت تناسلی، بیضهها یا اطراف آنها احساس شود.
- مقعد: درد ممکن است در هنگام دفع مدفوع احساس شود.
مشکلاتی که پروستات بوجود می آورد؟
شرایط شایع و اختلالاتی که بر پروستات تأثیر میگذارند عبارتند از:
- سرطان پروستات: سرطان پروستات دومین سرطان شایع در مردان و افرادی است که هنگام تولد به عنوان مرد تعیین جنسیت شدهاند (AMAB).
- التهاب (پروستاتیت): چهار نوع مختلف پروستاتیت باعث التهاب در غده پروستات شما میشوند: پروستاتیت حاد باکتریایی، پروستاتیت مزمن باکتریایی، سندرم درد لگن مزمن (CPPS) و پروستاتیت التهابی بدون علامت. این شایعترین مشکل دستگاه ادراری در مردان و افراد AMAB زیر 50 سال و سومین مورد شایع در مردان و افراد AMAB بالای 50 سال است.
- بزرگی خوشخیم پروستات: BPH باعث بزرگ شدن پروستات شما میشود که میتواند باعث انسداد در مجرای ادرار شما شود. تقریباً تمام مردان و افراد AMAB با افزایش سن دچار بزرگ شدن پروستات میشوند.
علائم هشداردهنده مشکلات پروستات
- درد در آلت تناسلی، بیضهها یا پرینه (منطقه بین بیضهها و راستروده)
- نیاز مکرر به ادرار کردن
- درد هنگام ادرار کردن (دیسوری) یا انزال
- کندی یا قطرهای شدن جریان ادرار
- مشکل در شروع ادرار کردن
- نیاز مکرر به شب بیدار شدن برای ادرار کردن
- اختلال نعوظ (ED)
- خون در ادرار یا منی (هماتوسپرمی)
- درد در کمر پایین، لگن یا قفسه سینه
آزمایشهای رایج برای بررسی سلامت پروستات
- معاینه رکتال دیجیتال. پزشک شما یک انگشت دستکشدار و روانکاری شده را وارد راستروده شما میکند و غده پروستات شما را لمس میکند. برآمدگیها یا نواحی سخت ممکن است نشاندهنده سرطان باشد.
- آزمایش خون آنتیژن اختصاصی پروستات (آزمایش PSA). پروستات شما پروتئینی به نام آنتیژن اختصاصی پروستات (PSA) تولید میکند. سطح بالای PSA ممکن است نشاندهنده سرطان باشد. سطح PSA همچنین ممکن است در صورت ابتلا به BPH یا پروستاتیت افزایش یابد. رنج نرمال آزمایش psa در سرطان پروستات چقدر است؟
- بیوپسی. پزشک شما از یک سوزن برای گرفتن نمونهای از بافت پروستات شما استفاده میکند. پزشک نمونه را تحت میکروسکوپ در آزمایشگاه بررسی خواهد کرد.
درمانهای رایج برای پروستات
- نظارت فعال: شما هر یک تا سه سال یکبار تحت غربالگری، اسکن و بیوپسی قرار میگیرید تا رشد سرطان را تحت نظر داشته باشید.
- براکیتراپی: براکیتراپی نوعی پرتودرمانی داخلی است. پزشک شما دانههای رادیواکتیو را در پروستات شما قرار میدهد. این دانهها به حفظ بافت سالم اطراف کمک میکنند.
- درمان کانونی: درمان کانونی بر درمان تنها ناحیه سرطانی پروستات شما متمرکز است. گزینههای درمان کانونی شامل فوکوس اولتراسوند با شدت بالا (HIFU)، کریوتراپی، لیزر ablation و درمان فوتودینامیک (PDT) است.
- پروستاتکتومی: پزشک شما پروستات شما را از طریق جراحی خارج میکند. برای جراحی پروستات کلیک کنید.
- داروها: برخی داروها به شل شدن عضلات اطراف پروستات و مثانه شما برای بهبود جریان ادرار کمک میکنند. آنتیبیوتیکها به کشتن باکتریهای ایجادکننده عفونت کمک میکنند.
- مدیریت استرس: مشاوره برای اضطراب و افسردگی میتواند به کاهش علائم کمک کند.
- تمرینات ورزشی: تمرینات کف لگن میتواند به کاهش یا از بین بردن اسپاسم عضلات کمک کند.
- داروها: داروها میتوانند به کاهش تولید هورمونهایی که باعث رشد پروستات شما میشوند کمک کنند.
- جراحی: جراحی میتواند بافت پروستات مسدودکننده جریان ادرار را از بین ببرد.
- درمان با بخار آب: پزشک ابزاری را از طریق مجرای ادرار شما و به داخل پروستات شما وارد میکند. این ابزار بخار آب ساطع میکند که سلولهای پروستات را میکشد و پروستات شما را کوچک میکند.
چگونه پروستات خود را سالم نگه داریم؟
برای حفظ سلامت پروستات خود میتوانید کارهای زیر را انجام دهید:
- غربالگری منظم پروستات: اکثر افراد باید غربالگری را از 50 سالگی شروع کنند. اگر سابقه خانوادگی سرطان پروستات دارید، بهتر است غربالگری را در سنین پایینتر شروع کنید.
- ورزش منظم: افرادی که فعالیت بدنی بیشتری دارند کمتر احتمال دارد به BPH مبتلا شوند.
- رژیم غذایی سالم: خوردن مقدار توصیه شده میوه، سبزیجات و پروتئین سالم ممکن است به ارتقاء سلامت پروستات کمک کند.
- ترک سیگار: محصولات دخانی ممکن است خطر ابتلا به سرطان پروستات را افزایش دهند.
چه زمانی باید برای پروستات به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر شما در ناحیه لگن، کمر، آلت تناسلی یا مقعد درد دارید، به خصوص اگر همراه با علائم دیگری مانند:
- تکرر ادرار
- سوزش ادرار
- مشکل در شروع یا قطع ادرار
- خون در ادرار یا منی
- تب
- لرز
- کاهش وزن بدون دلیل
باشد، حتما باید به پزشک مراجعه کنید.برای بهترین متخصص رادیوتراپی در تهران کلیک کنید.
لینکهای مفید درباره درمان سرطان پروستات
سرطانهای مرتبط برای مطالعه بیشتر
اگر به سلامت سایر اندامهای تناسلی و ادراری هم علاقهمندید، مقالات زیر را بخوانید:
سوالات متداول درباره پروستات
پروستات چیست؟
پروستات غدهای کوچک به اندازه یک گردو در مردان است که زیر مثانه و جلوی راستروده قرار دارد. وظیفه اصلی آن تولید بخشی از مایع منی و کمک به فرآیند انزال است.
مشکلات شایع پروستات چیست؟
سه مشکل اصلی پروستات عبارتند از: بزرگی خوشخیم پروستات (BPH) که با افزایش سن شایع است، پروستاتیت (التهاب پروستات که میتواند عفونی یا غیرعفونی باشد)، و سرطان پروستات. هرکدام علائم و درمان متفاوتی دارند و برای تشخیص دقیق باید توسط پزشک بررسی شوند.
درد پروستات چه حسی دارد و کجا احساس میشود؟
درد پروستات معمولاً در ناحیه لگن، پایین کمر، بین بیضهها و مقعد (پرینه) احساس میشود و ممکن است هنگام ادرار کردن، انزال یا نشستن طولانی تشدید شود. این درد میتواند نشانه پروستاتیت، بزرگی پروستات یا در موارد نادر سرطان باشد.
آیا بزرگی پروستات همان سرطان پروستات است؟
خیر. بزرگی خوشخیم پروستات (BPH) یک بیماری غیرسرطانی و بسیار شایع در مردان بالای ۴۰ سال است و بهخودیخود خطر ابتلا به سرطان پروستات را افزایش نمیدهد. تشخیص قطعی تفاوت این دو تنها از طریق آزمایش PSA، معاینه و در صورت نیاز بیوپسی ممکن است.
رابطه زناشویی بعد از عمل پروستات چگونه است؟
بعد از پروستاتکتومی (برداشتن کامل پروستات)، اختلال نعوظ موقت یا طولانیمدت شایع است و بسته به تکنیک جراحی (حفظکننده عصب یا غیر آن) و سن بیمار متفاوت است. بهبود عملکرد جنسی معمولاً چند ماه تا یک سال طول میکشد و داروها، تمرینات کف لگن یا درمانهای تخصصی میتوانند کمککننده باشند. مشورت با پزشک معالج برای برنامه بازتوانی ضروری است.
چه زمانی مشکلات پروستات خطرناک محسوب میشوند؟
آیا میتوان بدون پروستات زندگی کرد؟
بله، شما میتوانید بدون پروستات زندگی کنید. اگر به سرطان پروستات مبتلا هستید، ممکن است شما و پزشکتان تصمیم به برداشتن کل غده پروستات بگیرید. عوارض جانبی رایج زندگی بدون پروستات شامل اختلال نعوظ و بیاختیاری ادرار است.
چگونه میتوانم پروستات خود را لمس کنم؟
شما نمیتوانید پروستات خود را مستقیم لمس کنید، اما میتوانید آن را از بیرون بدن (بهصورت خارجی) یا از طریق راستروده (بهصورت داخلی) احساس کنید.
آسانترین راه، لمس از نیمه پشتی پرینه، نزدیک راستروده است. این ناحیه عمدتاً حاوی اعصاب و رگهای خونی است، نه بافت، و پروستات باید نرم یا لاستیکی احساس شود.
همچنین میتوانید پروستات را بهطور مستقیم از طریق راستروده احساس کنید؛ پروستات حدود دو اینچ داخل راستروده، بین آلت تناسلی و راستروده قرار دارد و نرم یا لاستیکی احساس میشود. هنگام لمس خارجی یا داخلی، ممکن است ناگهان احساس نیاز به ادرار کردن کنید.
بسیاری از افراد تحریک پروستات را رضایتبخش جنسی میدانند؛ با این حال نمیتوانید سلامت پروستات خود را از طریق معاینه خود دقیقاً بررسی کنید. اگر نگرانی در مورد سلامت پروستات دارید، با یک متخصص صحبت کنید تا به سوالاتتان پاسخ دهد و سلامت پروستات شما را بهدقت ارزیابی کند.